معرفی کتاب

اولین نشست تخصصی اعتیاد برگزار شد

 اثربخشی تکنیک‌های تعاملی در برنامه‌های پیش‌گیری از اعتیاد

 

اولین نشست تخصصی اعتیاد روز یکشنبه نهم خرداد در محل سالن حکمت مؤسسه معراج اندیشه گل‌گهر سیرجان برگزار شد.

این نشست از سوی کانون فعالیت‌های اجتماعی این موسسه با محوریت پیش‌گیری از اعتیاد با سخنرانی استاد بهرام‌نژاد؛ روانشناس بالینی و دکترای پیش‌گیری از اعتیاد و حضور 30 نفر از متخصصان حوزه روانشناسی و آسیب‌های اجتماعی شهرستان سیرجان برگزار شد.

در این نشست 16 اصل پیش‌گیری از اعتیاد در قالب عوامل خطر و محافظ، برنامه‌های پیش‌گیری در خانواده، برنامه‌های پیش‌گیری در مدرسه و برنامه‌های پیش‌گیری در جامعه مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

 

بنا به گزارش کانون فعالیت‌های اجتماعی این مؤسسه می‌توان اصول مطرح شده در این نشست را در چهار بخش دسته‌بندی کرد:

الف) عوامل خطر و محافظ

  • برنامه‌های پیش‌گیری، باید عوامل محافظ را تقویت کرده و عوامل خطر را معکوس یا کاهش دهند.
  • برنامه‌های پیش‌گیری تمام اشکال سوء مصرف مواد، به تنهایی یا همراه با هم را باید مورد توجه قرار دهد؛ از جمله مصرف زیر سن مواد قانونی (مانند توتون و الکل)، مصرف داروهای غیرقانونی (مانند ماری‌جوانا و هرویین) و مصرف نامناسب موادی که قانونی به دست می‌آیند (مانند مواد استنشاقی) وداروهای پزشکی.
  • برنامه‌های پیش‌گیری باید متناسب ویژگی‌های خاص جمعیت یا مخاطبان مورد نظر مانند سن، جنس، و قومیت طراحی شده باشد. تا اثربخشی برنامه افزایش یابد.

 

ب) برنامه‌های پیش‌گیری از اعتیاد در خانواده

  • برنامه‌های پیش‌گیری مبتنی بر خانواده باید پیوند و روابط خانوادگی را افزایش داده و مهارت‌های فرزندپروری، بحث و اعمال سیاست‌های خانوادگی در زمینه‌ی سوء مصرف مواد و آموزش و اطلاع رسانی درباره‌ی مواد دربرداشته باشند.
  • برنامه‌های پیش‌گیری به تحکیم پیوند خانوادگی که اساس ارتباط بین والدین و فرزندان است پای‌بند باشند. این پیوند می‌تواند از طریق آموزش مهارت‌هایی مانند حمایت والدین از فرزندان، ارتباط والد- فرزند و مشارکت والدین تقویت شود.
  • در پیش‌گیری از سوء مصرف مواد، نظارت و پایش والدین اساسی و مهم است. این مهارت‌ها را می‌توان با آموزش تعیین قوانین خانوادگی، تکنیک‌های پایش فعالیت‌های فرزندان، تحسین رفتارهای مناسب فرزندان و تعیین اصول انضباطی پایدار و متعادل برای اعمال قواعد خانوادگی تعیین شده و هم چنین با آموزش شناخت علائم سوء مصرف مواد و اطلاع‌رسانی در این زمینه به والدین و مراقبان ارتقاء داد. این موارد می‌توانند علاوه بر آشنایی کودکان در زمینه اثرات مضر مواد، فرصت‌هایی برای بحث‌های خانوادگی درباره سوء مصرف مواد قانونی و غیرقانونی ایجاد کند.

ج) برنامه‌های پیش‌گیری در مدرسه

  • برنامه‌های پیش‌گیری در مدارس را می‌توان از همان ابتدا برای مداخله در پیش‌دبستانی طراحی کرد تا عوامل خطر سوء مصرف مواد مانند رفتارهای پرخاشگرانه، ضعف در مهارت‌های اجتماعی و مشکلات تحصیلی بهتر مورد توجه قرار گیرد.
  • هدف برنامه‌های پیش‌گیری برای کودکان دبستانی باید متمرکز بر بهبود عمل‌کرد تحصیلی و یادگیری اجتماعی- هیجانی باشند تا از عوامل خطر سوء مصرف مواد مانند پرخاشگری دوره کودکی، شکست تحصیلی و ترک تحصیل بکاهند. در این مقطع باید آموزش بر خودکنترلی، آگاهی هیجانی، ارتباط، حل مسئله اجتماعی و کمک‌های تحصیلی به خصوص در خواندن تأکید داشته باشد.
  • برنامه‌های پیش‌گیری برای دانش‌آموزان مقطع راهنمایی و دبیرستان باید توانمندی‌های اجتماعی و تحصیلی را با استفاده از عادات مطالعه و کمک‌های تحصیلی، ارتباط، رابطه با هم‌سالان، خودکارآمدی و قاطعیت، مهارت‌های مقاومت در برابر مواد، تقویت نگرش‌های ضد مواد و تقویت تعهدات شخصی در مقابل سوءمصرف مواد مهارت‌هایی از این قبیل افزایش دهد.

د) برنامه‌های پیش‌گیری در جامعه

 

  • مخاطبان این برنامه‌ جمعیت عمومی در دوره‌های انتقالی کلیدی از راهنمایی به دبیرستان است‌. در این نوع از مداخلات، افراد در معرض خطر، از هم‌سالان خود جدا نمی‌شوند و در نتیجه از میزان برچسب اجتماعی کاسته و بر پیوند دانش‌آموزان با مدرسه و اجتماع افزوده می‌شود.
  • برنامه‌های پیش‌گیری مبتنی بر جامعه که دو یا چند برنامه مؤثر مانند برنامه‌های مبتنی بر خانواده و برنامه‌های مبتنی بر مدرسه را ترکیب می‌کنند، موثرتر از یک برنامه تنها هستند.
  • برنامه‌های پیش‌گیری مبتنی بر جامعه که از طریق محیط‌های عمومی مانند مدرسه، باشگاه، نهادها و مؤسسات مذهبی و رسانه، ارائه می‌شوند وقتی بیشترین تأثیر را دارند که در تمام سطح جامعه پیام‌های یک‌سانی را ارائه دهند.

ه) توزیع و ارائه برنامه‌های پیش‌گیری

 

  • هنگام انطباق یک برنامه با نیازها، هنجارها یا مقتضیات خاص فرهنگی دیگر،  باید عوامل اساسی مداخله اصلی از جمله ساختار(چگونگی تنظیم یا ساخته برنامه)، محتوی (دانش، مهارت‌ها و استراتژی‌های برنامه) و توزیع یا ارائه (چگونگی انطباق، اجرا و ارزیابی برنامه) ابقا شود (اسپات و همکاران، 2002ب)
  • در برنامه‌های پیش‌گیری باید آموزش مهارت‌های مدیریت کلاس به معلمان گنجانده شود از جمله پاداش به رفتار خوب دانش‌آموزان. چنین تکنیک‌هایی رشد رفتارهای مثبت، موفقیت، انگیزه تحصیلی و پیوند با مدرسه را در دانش‌آموزان افزایش می‌دهد.
  • برنامه‌های پیش‌گیری، زمانی بیشترین اثربخشی را دارند که از تکنیک‌های تعاملی استفاده کنند مانند گروه‌های بحث هم‌سالان، ایفای نقش والدین که باعث مشارکت فعال در فرآیند یادگیری سوء مصرف مواد شده و مهارت‌ها را تقویت می‌کنند.
  • برنامه‌های پیش‌گیری مبتنی بر پژوهش، از نظر هزینه مقرون به صرفه‌اند. همانند تحقیقات قبلی، تحقیقات اخیر نیز نشان دادند برای هر دلاری که در پیش‌گیری هزینه می‌شود حدود ده دلار در درمان الکل یا سایر مواد پس‌انداز می‌شود.

 

در ادامه‌ی این نشست متخصصان به هم‌فکری و تبادل‌نظر در این زمینه پرداختند و قرار شد بر اساس مباحث مطرح شده، مدرسان آموزش خانواده و متخصصان حوزه روانشناسی روی بحث پیش‌گیری از اعتیاد در مدارس و مقطع پیش‌دبستانی و دبستان برنامه‌ریزی کنند.

Template Design:Dima Group

Back to Top